واژه نامه گویش نیشابوری
-----------------------------------------------------------------------------------------
Neyshabur Dialect Dictionary
-----------------------------------------------------------------------------------------
گردآوری و تدوین: ققنوس شرق
------------------------------------------
گویش نیشابوری، که پیشینهای دیرینه و با زبانهای ایرانی کهن، پیوندی ژرف دارد، از گونههای گویشی زبان فارسی دری است. منطقهی جغرافیایی گویشوران این گونهی زبانی فارسی، شهرستان نیشابور و نواحی و شهرهای پیرامونی آن است. مقدسی دانشمند و مردمشناس، قرن چهارم هجری، ضمن توصیف زبانهای مردم خراسان بزرگ –نیشابور، بُست، طوس، نسا، مروالرّود، مروشاهجان، بلخ، هرات، سرخس و ابیورد، بامیان و تخارستان، خوارزم و بخارا و ...-، در کتاب «احسن التقاسیم» مینگارد: «... اين است اصول زبانهاي خراسان؛ و ساير شهرهاي خراسان تابع اينها و مشتق از اينهاست و بدين زبانها باز ميگردد – چنان كه طوس و نسا قريب به نيشابوري... است». از توصیفات و تعریفات مقدسی از زبانهای مردم خراسان، چنین بر میآید که گونهی زبانی فارسی بیشتر مردم سرزمین خراسان کنونی واقع در مرزهای ایران، ریشه در گونهی زبانی مردم نیشابور دارد و البته پیشینهی طولانی مرکزیت فرهنگی، تجاری، علمی و سیاسی نیشابور (در خراسان بزرگ) در ترویج و فراگیری زبان مردم نیشابور در گسترهی خراسان، تاثیر ویژهای داشته است. گویش نیشابوری امروز، پاسدار بسیاری از واژگان، ترکیبات، عناصر ساختی و دستوری و آوایی کمنظیر، کهن و اصیل زبان پارسی است، چنانکه بازشناسی و معرفی این گویش، برای پاسداشت بخشی از میراث پارسی، کاری بایسته و شایسته به نظر میرسد.
«واژهنامه گویش نیشابوری»، که در راستای معرفی این گویش در قالب گردآوری برخی واژگان و ترکیبات، در اسفندماه 1385 و فروردینماه 1386، بر روی اینترنت قرار گرفته است، دستاورد گسترهی واژگانی است که در هنگام گردآوری از ذهن و حافظهی نگارنده، استخراج گردیده، بنابراین، این واژهنامه را چه از دیدگاه زبانشناختی و محتوایی، و چه از دیدگاه کمّیت و شمار مدخلها، باید به عنوان کاری تفننی، ترویجی و مبتدی (مشتی نمونه خروار) در این حوزه، به شمار آورد و برای بازشناسی و دستیابی به ویژگیهای ساختی، آوایی و محتوایی گویش نیشابور، نیاز به کاوشهای میدانی گسترده در زیر نظر کارشناسان و خبرگان علوم مرتبط، بدیهی و بایسته است.
-----------------------------------------------------------------------------------------
فهرست واژهنامه گویش نیشابوری
-----------------------------------------------------------------------------------------
برای دیدن هر بخش، در زیر، بر روی لینک آن، کلیک کنید:
گویش نیشابوری و فرهنگ عامه؛ به جای مقدمه
نگاهی آوایی به گویش نیشابوری و تبیین تفاوتهای آوایی آن
متن واژهنامه به ترتیب زیر:
| آ | الف | ب | پ | ت | ث | ج | چ | ح | خ |
| د | ذ | ر | ز | ژ | س | ش | ص | ض | ط | ظ | ع | غ |
| ف | ق | ک | گ| ل | م | ن | و | هـ | ی |
-----------------------------------------------------------------------------------------
پیشکش:
به پیشگاه دوستداران میراث معنوی ایرانیان،
دلبستگان و پاسداران زبان فارسی و فرهنگ ایرانی،
مردم فرهنگدوست ابرشهر تاریخی و سنتی ایرانزمین،
و پروردگاه ققنوس شرق - نیشابور بزرگ-
-----------------------------------
پشتیبانی اطلاعات:
©ABARSHAHR: Neyshabur Information Service
ققنوس شرق
------------------------------------------
