Neyshabur Dialect Dictionary

ض

ص

·          صق‌دت‌برم /seqd,t berom/: تصدقت گردم

·          صبا /sobă/: فردا صبح

·          صرفه کیدن /s,rfa kidan/: 1. صرفه‌جویی کردن 2. ارزش داشتن؛ ارزیدن

·          صعبو /sa,bu/: صابون

·          صعبه کچل /sa,ba kačal/: صَعوِه (پرنده‌ای کوچک)

·          صـ ـوحب /sŏh,b/: صبح

·          صـ ـوحب شوگیر /sŏhb, šowgir/: آفتاب نزده؛ قبل از طلوع آفتاب

·          صـ ـوحبی /sŏhbi/: امروز صبح

ظ

ع

·          عتـ ـولک /,allatŏk/: مصغّر اله تـ ـوک

·          عدل /,ad,l/: درست؛ صحیح؛ خوب

·          عده /,odda/: شمار و عدد

·          عرده /,ar,da/: ]نک: ارده[

·          عرّست /,arrast/: صدای ناگهانی عرعر (خر)

·          عروس /,arus/: 1. عروس (زنی که ازدواج می کند). 2. ساندویچ؛ لقمه‌ی غذا

·          عروس‌بزی /arus bazi/: بازی‎کردن با عروسک

·          عل‌َقول /,alaqawl/: بنا به گفته‌ی

·          عله تـ ـوک /,alatŏk/: ]نک: اله تـ ـوک[

·          علی‌بغم /,alibeqam/: علی‌بی غم (کنایه از فرد بی خیال)

·          علیس /,alis/: مدد خواستن از مولا علی

·          علیش /,ališ/: عوض کردن

·          علفچ /,alefč/: ]نک: الفچ[

·          علّفی /,allafi/: 1. حرفه‌ای سنتی و قدیمی (معمولا خرید و فوش محصولات کشاورزی به‌ویژه گندم و جو)

·          عرقچی /,araqči/: عرقچین؛ نوعی کلاه

·          علتیز /,altiz/: ]نک: الیز[

·          علّاف /,allăf/: معطل؛ بیکار

·          علیز /,aliz/: ]نک: الیز[

·          عنبرت /,anobort/: گلابی

·          عن تیکّه /,antikka/: ]نک: انتیکّه[

·          عنجی /,anji/: ذرّه؛ مقدار کم؛ اندک

·          عنیی /,anayi/: آدم بد و نامطلوب

·          عـ ـوک /,ŏk/: کمر خمیده؛ خم بودن یا نشان دادن یا دیده شدن کمر و قواره‌ی بدن

·          عوُلن /,awolon/: نق زدن

·          عین /,ayn/: مثلِ؛ شبیه به؛ ماننده به

·          عینه /,ayna/: آینه

ک

·          کال /kăl/: رودخانه؛ رودخانه‌ی موسمی

·          کپنک /kapanak/: لباس چوپان؛ پوستین

·          کت /kat/: تخت‌خواب چوبی

·          کتو /ketaw/: سرماخوردگی الاغ

·          کج‌کله‌تاو /kaj-kala-tăw/: گیج خوردن؛ سرگیجه

·          کدُ /kado/: کاهدان؛ انبار کاه

·          کدون /k,dun/: سر

·          کرپه /korpa/: بره‌ی آخر سال

·          کرچوندن /k,rčondan/: چیزی سخت را بین دندان‌ها فشردن (جویدن)؛ دندان‌ها را به هم ساییدن

·          کرّاو /karrăw/: کر؛ کرگونه

·          کرک /k,rak/: بلدرچین

·          کرمه‌جگر /k,rm, j,gar/: چرکین سینه؛ کینه‌ای

·          کروک /k,ruk/: کرچ شدن مرغ

·          کری نمنه /k,rey nemna/: ارزش ندارد؛ به صرفه نیست

·          کسخنه /kasxana/: لانه‌ی پرندگان

·          کشله /k,šala/: کشیده شدن چیزی بر روی یک سطح

·          کفچه /kofča/: ابزاری برای برداشت سبزیجات (شبیه بیلچه)

·          ککه /kaka/: چرک خشک شده (ککه بسته /kaka b,sta/: نمایان بودن چرک بر روی پوست)

·          کلاج /k,lăj/: کسی که چشمش چپ است

·          کلاغ‌غجه /k,lăq-qaja/: سبزه قبا

·          کلپسه /k,lpasa/: مارمولک؛ چلپاسه

·          کلپوره /kalpura/: گیاهی دارویی (برای تسکین و درمان درد شکم و بصورت جوشانده استفاده می شود)

·          کلجـ ـوش /kaljŏš/: کالاجوش؛ اشکنه‌ی کشک

·          کلف /k,laf/: دهان؛ لقمه؛ یک بارباز و بسته شدن دهان جهت گرفتن غذا؛ گاز گرفتن حیوان

·          کلّگی /k,ll,gi/: کلاهک؛ نک؛ حشفه؛ قسمت انتهایی آلت تناسلی مردانه

·          کلّه گذوشتن /k,lla g,zoštan/: خوابیدن؛ گذاشتن سر بر روی بستر. ( رفت کلّه‌شه بگذره: او رفت تا بخوابد)

·          کلّه‌وته /k,ll, wata/: کنایه از کسی که بدون توجه به نظر و شرایط دیگران کارش را نجام می دهد.

·          کل‌محلّق /k,lm,hallaq/: {کل‌ملّق /kalmallaq/}: سر را بر زمین گذاشتن و معلق زدن

·          کلُن/k,lo/: {کلُ /k,lo/} کلان؛ بزرگ

·          کلـ ـوخ‌انداز /k,lŏxandăz/: نوه‌ی نوه (فرزند< نوه< نبیره<کلـ ـوخ‌انداز)

·          کلـ ـوخ‌پرچه /k,lŏxparča/: تکّه‌های ریز کلوخ

·          کماج /k,măj/: قطعه خمیری که برای پخته شدن و خوردن در آتش می اندازند

·          کمای /k,măy/: کما؛ گیاهی کوهی که خاصیت دارویی داشته، بدبو است و گاه در پختن آش از آن استفاده می کنند.

·          کم‌حال /k,mhăl/: 1. مریض؛ بیمار؛ ناخوش احوال 2. روشن یا مات (در مورد رنگ‌ها. مثال: آبی کم‌حال = آبی روشن یا آبی مات)

·          کوجی /kuji/: کجا

·          کوچوک /kučok/: توله‌ی سگ

·          کوخ /kux/: حشره

·          کوره /k,wara/: سبده بافته شده از چوب و شاخه های درخت که اغلب برای حمل میوه در باغات مورد استفاده قرار می‌گیرد

·          کـ ـوز /kŏz/: 1. محل داخلی آغل گوسفندان که برای نگهداری بره‌ها استفاده می شود. 2. اغل گوسفندان که در کوه کنند

·          کوزپسّـ ـوک /k,waz p,ssŏk/: نوعی سوسک درختی که بوی نامطبوعی از خود متصاعد می کند

·          کوک /kawk/: کبک

·          کـ ـو کیدن /kŏw kidan/: جمع کردن؛ برداشتن و رفتن

·          کـ ـول‌کـ ـول کیدن /kŏlkŏl kidan/: کندن و کاویدن

·          کـ ـولوندن /kŏlondan/: کلانیدن؛ کندن؛ حفرکردن

·          کـ ـوله /kŏla/: قدکوتاه؛ کوتوله

·          کونزوه /kunzawa/: آرنج

·          کونه /kuna/: انتها؛ ته

·          کونه کیدن /kuna kidan/: کم آوردن؛ ورشکست شدن؛ از پس تدبیر و اداره‌ی امور برنیامدن

·          کـ ـوینه /kŏyna/: 1. کهنه؛ مستعمل 2. پارچه‌ای مستعمل که برای تنظیف استفاده می شود 3. پوشک بچه

·          کیگ /kayg/: کک (حشره)

·          کینگر /kingar/: کنگر (گیاه)

·          کیونی /keywani/: کدبانو؛ خدمتکار زن

ق

·          قاش /qăš/: قاچ

·          قال کیدن /qăl kidan/: به هم ریختن کار، بازی یا برنامه؛ دو به هم زنی

·          قبرجا /qab,rjă/: جای قبر؛ محل دفن شدن

·          قبرقه /qabr,qa/: استخوان دنده

·          قتق /qateq/: کشک سابیده شده با آب

·          قچّاق /qoččăq/: قوی؛ زورمند

·          قچ‌قچ /qačqač/: تکه تکه؛ میوه‌ای که حیوانات تکه‌تکه اش کرده باشند

·          قدیفه /q,difa/: حوله‌ی حمام

·          قرتُ‌قرت /qortoqort/: بلعیدن آب و مایعات با صدا

·          قُرچه /qorča/:  برجستگی یا برآمدگی کوچک و کم حجم

·          قرچُّ قرچ /q,rčč-o q,r,č/: صدای به هم ساییده شدن دندان‌ها یا اشیاء سخت

·          قرشمال /qor,šmăl/: {قرشمار /qor,šmăr/}: کولی؛ غربتی

·          قرص /qors/: محکم؛ خلل ناپذیر

·          قرض و قـ ـویله /qarz-o qŏyla/: قرض‌ها و وام‌های پراکنده و زیاد

·          قرضه /q,raza/: کهنه؛ فرسوده

·          قرقره /q,rq,rq/: اوج آسمان

·          قرکی وردوشتن / qar,ki v,rdoštan/: انگُل کردن

·          قُر کیدن /qor kidan/: بالا آمدن؛ برآمده شدن؛ برجسته شدن

·          قرمست /qormast/: شیطان؛ بازیگوش؛ بدنبال هوای و هوس

·          قرمستی کیدن /qorm,sti kidan/: شیطنت و بازیگوشی کردن؛ مستی کردن

·          قروت /q,rut/: کشک

·          قروتاو /q,rutăw/: اشکنه‌ی کشک

·          قره کیدن /qara kidan/: پرتاب کردن

·          قسیر /qasir/: نازا

·          قشدلی /qoŏd,li/: رشته‌ی آش تفت داده شده

·          قطی /qati/: مخلوط؛ قاطی

·          ققوری /qaquri/: تاج گیاه ریواس؛ گل ریواس

·          قلعه /q,la/: ده؛ روستا

·          قلف /qolf/: قفل

·          قلف /g,lef/: ظرف بزرگ مسی؛ دیگ مسی

·          قلفی /q,lefi/: غذای محلی نیشابور (نوعی کیک سنتی که از خمیر گندم و برخی افزودنی‌ها حاصل می شود و وجه تسمیه‌ی آن احتمالا بخاطر پختن مواد ان در قلف می باشد)

·          قلندر /q,l,ndar/: درویش و بی بند وبار؛ ژولیده

·          قلی /qali/: قالی

·          قلیه /q,lya/: 1. تکه‌ی گوشت 2. گوشتی که بر تابه بریان شده باشد

·          قنده /qonda/: تکه‌ای از پنیر

·          قنفور /qanfur/: فرآورده‌ای  خوراکی و محلی، حاصل از پودرقند، زعفران و دیگر افزودنی‌ها

·          قـ ـوچ /čŏq/: قوچ؛ گوسفند نر

·          قورمه /qawr,ma/: 1. گوشت قرمز که را روغن دمبه (پی گوسفندان)تف داده شده است 2. گوشت نمک سود شده و خشک شده به منظور نگهداری بلند مدت.

·          قورمه شـ ـور /qawr,ma šŏr/: گوشت قرمز تف داده شده‌‌ی نمک زده که روغن آن سرد شده باشد

·          قورنه /qowrana/: غنچه‌ی بزرگ آماده‌ ی شکفتن

·          قولم /gulm/: قناعت

·          قی /qay/: استفراغ؛ پس آوردن غذا

·          قیج /qij/: {قینج /qinj/}: کشیده شدن مایعات لزج و چسبنده

·          قیر داین /qir dayan/: ناز کردن

·          قیل /qil/: قیر (از فراورده های نفتی که برای عایق کردن نفوذ آب در بام ساختمان ها استفاده می شود)

·          قیماق /qaymăq/: چربی روی شیر و ماست

·          قیموشک /qaymušak/: بازی قایم‌باشک

·          قیّه /qiyya/: داد و فریاد؛ زوزه

·          قییم /qayim/: 1. پنهان؛ مخفی 2. محکم

·          قییم زین /qayim ziyan/: محکم زدن

·          قییم کیدن /qayim kidan/: پنهان (مخفی) کردن

ف

·          فتیر /f,tir/: نان پخته شده از خمیر برنیامده (بدون مایه زدن ‌خمیر)

·          فجعه /faj,a/: شادمانی بسیار؛ خوشحالی بیش از حد

·          فجّوی /f,jjowi/: تجسس در باغ‌های میوه پس از برداشت محصول

·          فخ فخ کیدن /f,x f,x kidan/: در بینی صحبت کردن؛ صدا دادن بینی در هنگام خواب

·          فراخ /f,răx/: پرخور؛ گشاده شکم

·          فرت /f,rat/: پارچه بافی خانگی؛ دستگاه بافندگی دستی

·          فرخز /f,rxez/: 1. اختصاص آب روستا برای مصارف خاص و عمومی 2. جمع‌آوری شیر کلی و یکجای اهالی روستا و واگذار کردن به کسی

·          فرز /frez/: گیاهی خود رو (شبیه سبزه)

·          فرزدری /forozdary/: قابل دانستن

·          فرق رفت /fareq raft/: تمام شد؛ به انتها رسید

·          فریشک /frišak/: محصول سبز گندم یا جو که تازه و شاداب است

·          فسّـ ـوک /f,ssŏk/: بهانه گیر و بسار زودرنج

·          فس‌فس کیدن /f,sf,s kidan/: بهانه‌گیری کردن

·          فعله /fa,la/: کارگر؛ عمله

·          فعلگی /fa,l,gi/: انجام دادن کارهای یدی

·          فضله /f,zla/: مدفوع خشک شده‌ی پرندگان

·          فقّوو /f,qqawu/: مربای سنتی و محلی انگور؛ مارمالاد

·          فله /f,la/: غذایی مرکب از شیر و شمه (]نک: شمه[)