در آوانویسی واژگان نیشابوری ثبت شده در این وبنوشت، از نشانهای آوایی جدول زیر و در نگارش و تنظیم واژهنامه (در متن واژهنامه) از اختصارات و نشان های زیر استفاده شده است.
اختصارات و نشانها
|
نک: |
نگاه کنید به |
|
// |
صورت آوانویسی شدهی هر واژه در بین دو خط مایل آمده است |
|
؛ |
تعریفهای مختلف یک واژه بوسیلهی نقطه ویرگول از هم جدا شده اند |
|
{} |
برخی واژهها ممکن است به چند صورت بیان شوند، صورتهای دیگر واژهها در داخل این نشانها آمدهاند |
|
() |
برای تبیین بهتر مفهوم برخی واژه، توضیحاتی در داخل دو پرانتز ذکر شده است |
جدول آوانگاری گویش نیشابوری
|
نشان آوایی |
نشان الفبایی |
نمونه در زبان فارسی |
نمونه در گویش نیشابوری |
توضیحات |
|
ă |
آ |
آب /ăbăd/ |
آو /ăw/ |
|
|
a |
ـَ ، اَ |
اَبر /abr/ |
اَبر /abr/ |
|
|
b |
ب |
باد /băd/ |
باد /băd/ |
|
|
č |
چ |
چای /yăč/ |
چای /yăč/ |
|
|
d |
د |
دور /dur/ |
دور /dur/ |
|
|
e |
ـِ ، اِ |
اسم /esm/ |
اِسم /esm/ |
|
|
f |
ف |
برف /barf/ |
برف /barf/ |
|
|
g |
گ |
گرم /garm/ |
گرم /garm/ |
|
|
h |
ه ، هـ |
هفت /haft/ |
هفت /haft/ |
|
|
h |
ح |
حال /lăh/ |
حال /lăh/ |
نک (1) |
|
i |
اي |
میز /miz/ |
میز /miz/ |
|
|
j |
ج |
کاج /kăj/ |
کاج /kăj/ |
|
|
k |
ک |
کسر /kasr/ |
کسر /kasr/ |
|
|
l |
ل |
بال /băl/ |
بال /băl/ |
|
|
m |
م |
بیمار /bimăr/ |
بیمار /bimăr/ |
|
|
n |
ن |
خان /xăn/ |
خان /xăn/ |
|
|
o |
ـُ ، اُ |
اُردک /ordak/ |
اُردک /ordak/ |
|
|
ŏ |
-و |
- |
باد-وک /bădŏk/ |
نک (2) |
|
p |
پ |
پر /par/ |
پر /par/ |
|
|
q |
ق ، غ |
مغز /maqz/ |
مغز /maqz/ |
|
|
r |
ر |
برگ /barg/ |
برگ /barg/ |
|
|
s |
س، ث، ص |
ترس /tars/ |
ترس /tars/ |
|
|
š |
ش |
شب /šab/ |
شو /šaw/ |
|
|
t |
ت ، ط |
بت /bot/ |
بت /bot/ |
|
|
u |
او ، ُو |
پول /pul/ |
پول /pul/ |
|
|
w |
و |
وام /wăm/ |
وام /wăm/ |
|
|
x |
خ |
نخ /nax/ |
نخ /nax/ |
|
|
y |
ی |
یار /yăr/ |
یار /yăr/ |
|
|
z |
ز، ض، ظ |
راز /răz/ |
راز /răz/ |
|
|
ž |
ژ |
مژه /može/ |
موژه /muža/ |
|
|
‚ |
- |
- |
کرت /k‚rat/ |
نک (3) |
|
w |
و |
وام /wăm/ |
وام /wăm/ |
|
|
- |
ع |
؟ |
؟ |
نک (4) |
توضیحات (نک):
- در زبان فارسی و گویش رسمی امروز، مخرج ادای همخوان (حرف بی صدا= صامت) های «هـ» و «ح » بسیار نزدیک به هم می باشد، اما در گویش نیشابوری تفاوت ادای این دو همخوان بسیار محسوس و متمایز است، بنابراین نشان آوایی « h » را برای همخوان «هـ» و « h » (زیر خط دار) را برای همخوان «ح» در نظر گرفته ایم.
- در زبان فارسی و گویش رسمی امروز، واکه ای (حرف صدادار= مصوت) نظیر ضمه و یا واو اشباع شده یا مجهول کاربرد ندارد، در حالی که در گویش نیشابوری این واکه ها هنوز به حیات خود ادامه میدهند، بنابراین نشانه ی « ŏ » را برای آوانویسی این واکه ها و نیز صورت نوشتاری « ـو » (واو دنبالهدار کشیده) را برای نگارش در نظر گرفته ایم.
- در برخی واژههای گویش نیشابوری مانند «کرت، پلتاو، کدون و ...» پس از حرف نخستین واژه، واکه ای مستتر است که در اغلب نگارش ها این واکه لحاظ نشده و حرف ساکن محسوب شده است در حالی که این واکه ارزش آوایی داشته و توسط گویشوران نیشابوری به وفور مورد استفاده قرار می گیرد بنابراین در آوانویسی این واکه از نشان قراردادی « ‚ » استفاده کرده ایم.
- همخوان «ع» در گویش مانند عربی و از همان مخرج ادا می شود اما ما در این واژهنامه، برای آن نشان آوایی در نظر نگرفته و بسته به واکهای که بعد از آن میآید، همان واکهی پسآیند را بجای آن آوردهایم مثلا در آوانویسی واژهی عینه به معنی آینه را به گونهی /ayna/ به حساب آوردهایم. شایسته است در کارویژهها (کارهای تخصصی)، برای همخوان «ع» در گویش نیشابوری که برخلاف زبان فارسی امروز، دارای ارزش آوایی ویژهای است، نشان آوایی در نظر گرفته شود.
